Depressie bij kinderen

Lijdt jouw kind aan een depressie? “Dat kan helemaal niet! Kinderen kunnen toch niet depressief zijn?” Een reactie die vaker regel is dan uitzondering. Veertig jaar geleden was het zelfs nog een feit: kinderen kunnen géén depressie krijgen. Vandaag de dag weten we wel beter. Het ingewikkelde van een depressie bij kinderen en jongeren is echter dat het niet snel herkend wordt. Daarom wordt deze aandoening, door onwetendheid, vaak niet serieus genomen. Omdat een depressie bij kinderen meestal niet herkend wordt, schenken we graag even aandacht aan dit onderwerp.

Kinderen met een depressie hebben het niet makkelijk. Het is belangrijk een depressie zo vroeg mogelijk te herkennen en te behandelen. Hoe sneller de behandeling start, hoe minder kans dat de depressie terugkomt wanneer hij/zij volwassen is.

Cijfers en feiten
• Ongeveer twee tot vier procent van de kinderen in de basisschoolleeftijd heeft een depressieve stemmingsstoornis.
• Uit onderzoek is gebleken dat drie tot acht procent van de jongeren aan een depressie lijdt. Dit komt neer op dertigduizend tot tachtigduizend jongeren.
• Minstens éénmaal per week pleegt een leerling zelfmoord in België. Bij 15 procent van de lagereschoolkinderen en 30 à 40 procent van de leerlingen in de secundaire school stelden onderzoekers zelfmoordgedachten vast. Meer bij jongens dan bij meisjes.

Een professionele hulpverlener kan vaststellen of er sprake is van een depressie.
Een depressie of depressieve gevoelens zijn bij kinderen niet altijd makkelijk te herkennen. Het kind geeft vaak uit zichzelf niet aan dat hij last heeft van depressieve gevoelens en daarnaast kan het gedrag vertonen wat eerder verwijst naar een andere oorzaak. Toch zijn er wel degelijk signalen die er op kunnen wijzen dat er meer aan de hand is bij een kind dan alleen een “slechte dag” of “even niet lekker in je vel zitten”.

Kinderen vertonen in het algemeen twee soorten van symptomen:
primaire en secundaire symptomen:


Primaire symptomen
Affectief:
het kind voelt zich somber en neerslachtig, het kan niet meer genieten van dingen zoals vroeger. Onderliggende droefheid kan anders tot uiting komen dan bij volwassenen bijvoorbeeld door leerproblemen, teruggetrokken gedrag of agressief gedrag.

Cognitief: 
het kind denkt negatief over zichzelf, zijn leefwereld en zijn toekomst. Het kind denkt dat de oorzaak van negatieve dingen (overlijden van de hond, ruzie) aan hem ligt en het voelt zich er schuldig over. Het kind heeft moeite om beslissingen te nemen en heeft vaak aandacht- en concentratieproblemen.

Motivationeel:
het werktempo ligt meestal lager en het kind komt lustelozer over, zowel thuis als op school. Het heeft minder belangstelling voor dingen en mensen en trekt zich terug uit sociale contacten. Ook is het mogelijk dat het kind teruggaat naar een vroegere leeftijdsfase doordat het weer gaat duimzuigen of bedplassen.

Secundaire symptomen
Deze zijn gedragingen die specifiek voor kinderen zijn. Het lijkt dat ze voortkomen uit iets anders en men denkt niet aan een depressie als oorzaak. Voorbeelden hiervan zijn:

• leer- en schoolproblemen
• agressief gedrag
• overaangepast gedrag
• faalangst
• sociaal geïsoleerd zijn
• hoofd- of buikpijn
• bedplassen
• weigeren te praten
• vermoeidheid
• slaapproblemen
• te veel of te weinig eetlust

Wanneer je één of meerdere van de secundaire symptomen opmerkt, is het altijd verstandig om het kind in de gaten te houden en na te gaan of er ook andere kenmerken van depressie aanwezig zijn.

Wat u kunt doen
De oorzaken van depressie liggen altijd in een samenspel van verschillende factoren, zoals het karakter van het kind zelf, de omgeving (gezin, school) en de levensgebeurtenissen die het kind meemaakt. In de behandeling van kinderen met depressie staat dan niet alleen het kind centraal, maar ook de omgeving. De hulp van een professioneel hulpverlener is nodig om te onderzoeken in hoeverre het kind last heeft van een depressie. Maar daarnaast is het van belang dat deze kinderen ondersteuning ontvangen vanuit het gezin en de verdere omgeving.

Praktische ondersteuning kan gegeven worden door iets leuks met het kind te doen. Belangrijk is ook, zeker wanneer het kind onzeker is over zichzelf en zich hulpeloos voelt, dat het succeservaringen opdoet door bijvoorbeeld taken goed te volbrengen, angst te overwinnen of iets leuks voor een ander te doen. Om dit te bereiken heeft het kind de begeleiding van anderen nodig.